Điều trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học

Điều trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học là một bước tiến mới trong Y học hiện đại. Nó giúp các trường hợp bệnh nặng giảm nguy cơ bị tàn phế. Tuy nhiên, loại thuốc này thường đi kèm nhiều tác dụng phụ từ nhẹ đến nghiêm trọng nếu dùng sai cách.

Việc tạo ra thuốc sinh học chữa viêm cột sống dính khớp đã mở ra hướng đi mới hứa hẹn nhiều thành công trong điều trị các bệnh tự miễn.
Việc tạo ra thuốc sinh học chữa viêm cột sống dính khớp đã mở ra hướng đi mới hứa hẹn nhiều thành công trong điều trị các bệnh tự miễn.

Thuốc sinh học trị viêm cột sống dính khớp là gì?

Khi phân tích cơ chế gây viêm cột sống dính khớp, các nhà khoa học phát hiện ra cytokine TNF-alpha chính là yếu tố quan trọng dẫn đến bệnh lý này. Đây là một loại protein do đại thực bào tạo ra.

Chính TNF-alpha thúc đẩy quá trình viêm, phá hủy xương và thoái hóa sụn. TNF-alpha có mối liên hệ với các thụ thể đặc biệt trên bề mặt tế bào. Một khi số lượng các thụ thể không đáp ứng với các protein này thì phản ứng viêm sẽ xảy ra.

Y học hiện đại đã tìm ra một số chất có thể ức chế hoạt động của TNF-alpha. Và người ta bào chế nó thành thuốc sinh học. Loại thuốc này có bản chất là các protein biến đổi gen. Nó được tạo ra từ các sinh vật sống.

Thuốc sinh học dùng dạng tiêm qua da. Nó được tiêm trực tiếp vào các mô dưới da hoặc sâu trong cơ bắp. Thuốc không được bào chế dạng viên nén hoặc dung dịch dùng để uống.

Thuốc sinh học dùng để trị bệnh viêm cột sống dính khớp có bản chất là một loại protein bị biến đổi gen. Nó ức chế hoạt động của một loại tế bào gây phản ứng viêm.
Thuốc sinh học dùng để trị bệnh viêm cột sống dính khớp có bản chất là một loại protein bị biến đổi gen. Nó ức chế hoạt động của một loại tế bào gây phản ứng viêm.

Hiệu quả trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học

Đến nay, nguyên nhân trực tiếp gây viêm cột sống dính khớp vẫn chưa được tìm ra. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho tin rằng nó có liên quan nhiều đến hoạt động của hệ miễn dịch. Và người ta xếp nó vào nhóm bệnh tự miễn. Nghĩa là hệ miễn dịch bị rối loạn nhận diện. Nó tấn công vào chính các tế bào trong cơ thể thay vì các tế bào ngoại lai.

Cũng chính điều này mà hiện nay vẫn chưa có giải pháp hoặc thuốc đặc trị giúp bệnh khỏi hoàn toàn. Bao gồm cả thuốc tân dược hay thảo dược thiên nhiên, vật lý trị liệu hay phẫu thuật. Thay vào đó, người ta chỉ có thể giảm nhẹ triệu chứng và ngăn bệnh tiến triển nặng. 

Khi các nhà khoa học tìm ra mối liên hệ giữa TNF-alpha với bệnh viêm cột sống dính khớp và tìm ra thuốc ức chế loại protein này, thế giới thắp lên niềm hy vọng mới. Tuy nhiên, tất cả vẫn chỉ ở giai đoạn đầu nghiên cứu. Dù người ta đã phát triển nhiều loại thuốc sinh học khác nhau để ức chế TNF-alpha nhưng việc chữa khỏi bệnh vẫn là điều chưa thể.

Có nhiều nguyên nhân khiến các loại thuốc sinh học hiện nay chưa chữa khỏi hoàn toàn bệnh viêm cột sống dính khớp. Trong đó có vấn đề thời gian điều trị, thể trạng, độ tuổi và tình hình sức khỏe hiện tại của người bệnh. Nếu được điều trị sớm bằng thuốc sinh học, dù bệnh không chữa khỏi hoàn toàn nhưng thời gian để nó “im lặng” là rất lâu. 

Thuốc sinh học giúp những bệnh nhân bị viêm cột sống dạng nặng tránh được nguy cơ tàn phế.
Thuốc sinh học giúp những bệnh nhân bị viêm cột sống dạng nặng tránh được nguy cơ tàn phế.

Thời gian phát huy hiệu quả của thuốc sinh học đối với bệnh viêm cột sống dính khớp

Mặc dù việc điều trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học chưa mang đến hiệu quả như kỳ vọng nhưng sự ra đời của loại thuốc này đã giảm đáng kể nguy cơ tàn phế cho những trường hợp bệnh nặng. Đây là điều mà các phương pháp điều trị truyền thống khó hoặc không thể làm được.

Hiệu quả mà thuốc sinh học mang đến cho người mắc bệnh viêm cột sống dính khớp cần một khoảng thời gian nhất định. Nó không có tác dụng nhanh như một số loại thuốc thông thường. Nếu cơ thể người bệnh đáp ứng tốt với thuốc sinh học thì trong khoảng 4 – 12 tuần, các triệu chứng của bệnh sẽ giảm đáng kể. Nếu dùng đúng phương pháp và liều lượng thì hiệu quả kéo dài của nó khá lâu.

Thuốc sinh học được cho là một bước tiến mới trong điều trị bệnh viêm cột sống dính khớp. Tuy nhiên, không phải ai dùng loại thuốc này cũng đạt được hiệu quả kiểm soát bệnh. Trong một số ít trường hợp, thuốc có thể không có tác dụng. Chính vì thế, để khắc phục điều này, bác sĩ sẽ theo dõi sát sao diễn biến sức khỏe của người bệnh trong vòng 3 tháng liên tục. Nếu thuốc không hoạt động thì có thể dùng một loại thuốc sinh học khác để thay thế.

Các loại thuốc sinh học trị viêm cột sống dính khớp

Thuốc sinh học chỉ mới được nghiên cứu trong khoảng 20 năm trở lại đây, nhưng tiềm năng của nó đã thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia đầu ngành. Nhờ đó, dù xuất hiện trong thời gian ngắn nhưng trên thế giới đã ghi nhận rất nhiều loại thuốc sinh học khác nhau chữa những bệnh liên quan đến yếu tố tự miễn. Trong đó có viêm cột sống dính khớp.

Hàng trăm nghiên cứu đã được thực hiện để tìm hiểu và đánh giá hiệu quả của thuốc sinh học. Trong những năm gần đây, số lượng thuốc sinh học được sản xuất và ứng dụng thậm chí còn nhiều hơn tất cả các thuốc chống thấp khớp (DMARD) cộng lại.

Hội thấp khớp học Hoa Kỳ (ACR) và Liên đoàn chống các bệnh thấp khớp Châu Âu (EULAR) đã lập danh sách các loại thuốc sinh học chống thấp khớp. Số lượng thuốc được đưa vào danh sách các loại thuốc điều trị cơ bản cho bệnh viêm cột sống dính khớp ngày càng nhiều.

Có rất nhiều loại thuốc sinh học chữa viêm cột sống dính khớp.
Có rất nhiều loại thuốc sinh học chữa viêm cột sống dính khớp.

Tại Việt Nam cũng có khá nhiều thuốc sinh học được đưa vào danh sách trị viêm cột sống dính khớp. Phổ biến trong số đó là các nhóm như: Ức chế hoại tử khối u TNF (gồm một số loại như Adalimumab, Certolizumab, Golimumab, Etanercept và Infliximab); thuốc ức chế interleukin 6, ức chế tế bào B và ức chế Interleukin IL – 17. Trong đó, thuốc ức chế TNF được sử dụng phổ biến nhất.

Tác dụng phụ khi dùng thuốc sinh học chữa viêm cột sống dính khớp

Thuốc sinh học ức chế hoạt động của TNF- alpha để ngăn chặn quá trình viêm và phá hủy khớp. Tuy nhiên, nó đồng thời cũng làm mất hoặc hạn chế chức năng chống nhiễm trùng và khối u của cơ thể vốn do TNF- alpha đảm nhận. Chính vì thế, tác dụng phụ khi dùng thuốc sinh học là điều khó có thể tránh khỏi.

Một số tác dụng phụ ở dạng nhẹ có thể xảy ra khi trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học là: Đau rát và đỏ da; phát ban, bầm tím ở vị trí tiêm thuốc… Hầu hết các tác dụng không mong muốn này sẽ biến mất trong một thời gian ngắn và hầu như không ảnh hưởng quá nhiều đến sức khỏe.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp khác, tác dụng phụ mà thuốc sinh học gây ra có thể nghiêm trọng hơn. Ví dụ như: Khó thở, nổi mề đay và sưng mặt… Đây chính là những dấu hiệu ban đầu cho thấy cơ thể đang bị dị ứng với thuốc sinh học. Trong trường hợp này, người bệnh cần thông báo ngay với bác sĩ để kịp thời khắc phục. Nếu không được xử lý kịp thời có thể gây nguy hiểm cho tính mạng. Ngoài ra, khi dùng thuốc sinh học trị bệnh với liều lượng cao trong một thời gian dài, hệ miễn dịch sẽ bị suy yếu chức năng. Khi đó, người bệnh rất dễ mắc các bệnh liên quan đến nhiễm trùng và ung thư.

Sốt phát ban là một trong những tác dụng phụ thường gặp khi trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học.
Sốt phát ban là một trong những tác dụng phụ thường gặp khi trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học.

Lưu ý khi trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học

Những trường hợp có thể dùng thuốc sinh học trị viêm cột sống dính khớp

Thuốc sinh học trị viêm cột sống dính khớp mang đến hiệu quả điều trị nổi bật nhưng cũng đi kèm nhiều tác dụng phụ. Và điều quan trọng hơn là không phải ai cũng có thể dùng loại thuốc này. 

Đối với các trường hợp nhẹ, người bệnh có thể kiểm soát các triệu chứng bằng các loại thuốc chống viêm thông thường (dạng không steroid – NSAID). Tiêu biểu như ibuprofen, naproxen và diclofenac. Nếu cơ thể người bệnh không đáp ứng với thuốc này, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc chống thấp khớp ((DMARD).

Trường hợp cả NSAID và DMARD đều không mang lại hiệu quả và bệnh tình có dấu hiệu chuyển nặng thì người bệnh sẽ được cân nhắc dùng thuốc sinh học. Ngoài ra, có một số trường hợp dù không đáp ứng với thuốc điều trị thông thường nhưng cũng không thể dùng thuốc sinh học. Ví dụ như những người mắc bệnh suy yếu hệ miễn dịch (bẩm sinh hoặc do HIV), người đang mang thai, người quá già yếu…

Lúc này, căn cứ vào từng trường hợp cụ thể, các rủi ro và hiệu quả, bác sĩ sẽ tìm ra phương pháp điều trị thích hợp nhất. Đó có thể là phẫu thuật. Tuy nhiên, bạn cần nhớ một điều rằng ngay cả phẫu thuật chữa viêm cột sống dính khớp thì vẫn không thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh. Đồng thời, đây cũng không phải là giải pháp an toàn tuyệt đối vì tai biến trong và sau phẫu thuật là rất lớn.

Liều lượng và thời gian dùng thuốc sinh học

Trước khi quyết định liều lượng và thời gian dùng thuốc sinh học trị viêm cột sống dính khớp, người bệnh sẽ được thực hiện một loạt các xét nghiệm. Tùy vào tình trạng sức khỏe hiện tại và một số yếu tố khác, bác sĩ sẽ điều chỉnh tần suất tiêm và lượng thuốc mỗi lần tiêm cho phù hợp.

Đồng thời, trong quá trình điều trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học, người bệnh sẽ còn phải thực hiện lại một số xét nghiệm. Mục đích là đánh giá mức độ hiệu quả của thuốc, tình trạng sức khỏe hiện tại và kịp thời chủ động phòng chống các tác dụng phụ có thể xảy ra. Thời gian giãn cách giữa các mũi tiêm có thể cách nhau từ vài tháng đến vài năm.

Việc dùng thuốc sinh học cần tuân theo nghiêm ngặt các chỉ dẫn của bác sĩ để hạn chế thấp nhất các tác dụng phụ của thuốc.
Việc dùng thuốc sinh học cần tuân theo nghiêm ngặt các chỉ dẫn của bác sĩ để hạn chế thấp nhất các tác dụng phụ của thuốc.

Tầm soát bệnh trước khi dùng thuốc sinh học

Đây là một điều vô cùng quan trọng không được bỏ qua trước khi quyết định trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc sinh học. Bởi điều này sẽ giúp bác sĩ chủ động chọn loại thuốc và liều lượng thích hợp. Đồng thời, người bệnh cũng chủ động hơn trong việc phòng các tác dụng phụ của thuốc.

Người bệnh sẽ được tầm soát các bệnh liên quan đến nhiễm khuẩn, tim mạch và hệ thần kinh. Đồng thời, trong quá trình dùng thuốc, người bệnh vẫn sẽ tiếp tục được theo dõi để ngăn chặn các bệnh lý này.

Ngoài ra, trong khi điều trị bằng thuốc sinh học, nếu người bệnh muốn tiêm vắc xin phòng một số bệnh nào đó thì cần phải tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi thực hiện. Nếu không rất dễ gặp phải các tác dụng phụ của vắc xin hoặc thuốc sinh học.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *